# SoloConUnaOportunidad: pola reforma do Regulamento de Estranxeiría para a integración de mozas que migran sós

A reforma do Regulamento de Estranxeiría proposta polo Ministerio de Inclusión, Seguridade Social e Migracións, e aínda pendente de aprobación polo Goberno, supoñería unha aposta por mellorar a vida de moitos mozos que chegaron sós ao noso país e aínda viven connosco.  Desde SJM lanzamos a campaña #SoloConUnaOportunidad: unha forma de visibilizar o impacto que esta decisión política tería na vida de miles de mozos migrantes. Actualmente, persoas como Mohammed ven paralizada a súa traxectoria vital, xa que deben renovar os seus papeis cumprindo requisitos económicos pensados para poboación con alto poder adquisitivo. Con esta reforma, estes mozos poderían obter un réxime de permisos de residencia axustados á súa realidade. Unha medida que supoñería maior estabilidade na situación administrativa de Mohamed, para poder centrarse exclusivamente no seu curso de xardinería e nas súas futuras oportunidades laborais.

             Ademais do desafío que supón migrar sendo menor de idade, sen compañía e sen redes de apoio, os e as menores non acompañados que chegan ao noso país enfróntanse a unha regulación de estranxeiría que non se axusta á súa realidade vital e que esixe requisitos de difícil alcance para continuar tendo unha autorización de residencia unha vez son maiores de idade. Ante estas dificultades, o Ministerio publicou o pasado mes de marzo un borrador de proposta de modificación dos artigos do Regulamento de Estranxeiría que regulan o réxime dos e das menores non acompañados, así como daqueles mozos que acceden á vida adulta tras estar tutelados por unha administración. Este borrador someterase a debate para a súa aprobación no seo do Goberno de España no futuro inmediato. Da vontade política depende esta decisión coa que miles de persoas poderían optar a ter un futuro digno na nosa sociedade.

            Que novidades incluiría esta reforma?

            Consulta nesta táboa os principais cambios que se propoñen:

            Coa campaña #SoloConUnaOportunidad, mozos como Mohammed, que forman parte dalgúns dos recursos de acompañamento da rede SJM con este colectivo, contan os seus plans de futuro que neste momento seguen paralizados á espera dunha oportunidade que lles permita participar plenamente na sociedade e ter un proxecto vital máis estable.

            Esta campaña enmárcase dentro do traballo conxunto dun grupo de organizacións de sociedade civil en defensa dos dereitos da infancia migrante.

Publicamos o noso informe «Enfocar a mirada: cara a un modelo de acollida integral que poña no centro ás persoas»

Coa chegada do Covid-19 os Estados membros da UE comezaron a tomar medidas para limitar o contaxio: confinamento, distancia social, restricións de mobilidade nacionais e internacionais… Estas medidas tiveron consecuencias directas nas persoas solicitantes de protección internacional, tal e como analiza o JRS Europa no seu informe De mal a peor: o Covid-19 profunda nas brechas dos sistemas de acollida de refuxiados, publicación que estuda o impacto do Covid-19 nas condicións de acollida de persoas refuxiadas.

No caso de España recoñécense elementos comúns ao exposto a nivel europeo, aínda que identificamos particularidades relacionadas coas políticas concretas adoptadas en España para atenuar a crise sanitaria, ademais de coincidir co proceso de transformación do noso sistema de acollida. Neste contexto expómonos: Que achegas pode facer o SJM a un novo modelo de acollida? Que leccións aprendidas poderían sumar no modelo?

Desta reflexión nace o noso informe Enfocar a Mirada, onde ofrecemos as leccións aprendidas do estudo europeo e a visión do SJM sobre o sistema de acollida en España: cara a onde debe ir encamiñado e a nosa visión de como se está dando resposta ás persoas con necesidades de protección. Por último, presentaremos a nosa proposta de modelo comunitario, a través do patrocinio e a rede de comunidades de hospitalidade.

Descarga o informe completo aquí

Mulleres migradas de SJM Valencia, Rozalén e «Aves engaioladas»

Con motivo do primeiro aniversario do lanzamento da canción “Aves engaioladas”, a cantautora e activista Rozalén e Beatriz Romero, o seu intérprete de lingua de signos, viaxaron a Valencia para visitar ás familias e grupos de mulleres migrantes en risco de exclusión social do Servizo Xesuíta a Migrantes-Valencia, apoiadas por Entreculturas.

En abril de 2020, en pleno confinamento, Rozalén regalounos esperanza en forma de canción. O seu tema solidario “Aves engaioladas” foi, ao longo deste ano, un símbolo de solidariedade e optimismo que pon en valor as aprendizaxes en tempos de Covid “para volver con máis forza”.

“Tiña moitísimas ganas de vir e coñecervos. Cando saíu a canción, moita xente estaba a pasalo realmente mal e pensei que non era xusto que ma quedase eu, por iso falei con Entreculturas e díxenlles que me gustaría conectala co que está a pasar preto de nós, tamén aquí en España. Foi aí cando me falaron deste proxecto do Servizo Xesuíta a Migrantes. Grazas a todos os que facedes posible isto, foi moi emocionante e non deixo de aprender da loita de tantas mulleres incribles coma vós”, explicou Rozalén durante o seu encontro coas mulleres.

Un dos momentos máis emocionantes do encontro tivo lugar cando as mulleres representaron unha pequena obra teatral baseada nas súas propias historias de vida: Mulleres Migradas. Un guión elaborado por elas mesmas que reflicte a loita e fortaleza de tantas mulleres migradas (podes descargar o guión completo aquí).

Os fondos recadados coas máis de 5 millóns de reproducións da canción foron destinados a apoiar a rede de pisos de acollida do Servizo Xesuíta a Migrantes, que atenden a familias, mulleres e infancia en situación de vulnerabilidade, en concreto, á rede de catro pisos situada en Valencia que forma parte do proxecto Hospitalidade. “Aves Engaioladas serve e serviu como símbolo, e as familias así o entenderon. Esa canción viuse reflectida en axudas e moitas alegrías para moitas familias”, compartiu Angélica Zuluaga, psicóloga de SJM Valencia.

Pola súa banda, Mustafa Mohamed, Director de SJM Valencia sinalou que “Aves engaioladas foi un gran sopro de aire fresco para a organización. Apostamos pola integración das persoas migrantes, un dos colectivos máis vulnerables da sociedade, e traballamos varias liñas, como programas dirixidos a apoiar ás mulleres migrantes, que é un colectivo especialmente vulnerable. Moitas quedáronse practicamente desamparadas ou contan con moi pouco apoio da administración, por iso foi un ano especialmente duro».

Actualmente, os pisos de acollida de SJM Valencia contan cun total de 12 familias, das cales 13 son mulleres e 15 nenos, nenas e adolescentes, principalmente migrantes, cuxa pandemia afectou gravemente o seu nivel socioeconómico. “Unha das cousas nas que síntome máis identificada na canción, tal vez polo proceso co que eu viña, é cando di: “ zurcín as miñas telitas” de valor, de valoración… Non era fácil para min, nunca pensei ter que migrar, verme obrigada a facelo. Este grupo axudoume de verdade a zurcir a miña telita”, cóntanos Tanya Picón, do grupo “Mulleres Reconstruíndo Historias”. A través da música, familias e mulleres como Tanya teñen alimentos, axudas para a educación dos seus fillos e fillas, medicamentos e roupa. Para estas familias, os pisos de acollida convertéronse no seu fogar e apoio máis fiel nestes momentos de gran incerteza.

Cos fondos recadados reforzouse o acompañamento á familias para que continúen co seu proceso no medio deste contexto tan incerto provocado pola pandemia. Creáronse espazos de apoio mutuo para mulleres onde comparten experiencias, reivindican os seus dereitos e visibilizan a realidade que viven como Mulleres Migradas en procura dun mellor futuro. Ademais, espérase que coa nova normalidade, retómese o proxecto de horto de ecoloxía integradora, unha iniciativa que coida, acompaña e integra ás mulleres tanto con elas mesmas como coa súa contorna.

“Aves Engaioladas” é xa un himno de esperanza que fala do que vivimos. Describe metaforicamente ese respecto e concienciación de todos e todas por facer grandes cousas con detalles moi pequenos e xerou unha gran rede de solidariedade. Como cantou Rozalén nos pisos, “é momento de que importe igual o alleo e o propio” e cando todo isto termine lembremos sempre as leccións aprendidas durante o confinamento para construír colectivamente un mundo mellor.

O Patrocinio comunitario como forma de Hospitalidade

Avanzar hacia unha cultura da acollida e o encontro, tal e como nos insta o Papa Francisco en tantas ocasións, resulta fundamental para “atopar puntos de contacto, tender pontes, proxectar algo que inclúa a todos […]. E o suxeito desta cultura é o pobo” (Fratelli Tutti, 216).

O Patrocinio comunitario como modelo de acollida pon o protagonismo na sociedade civil e as súas institucións sociais, como actores fundamentais á hora de acompañar ás persoas refuxiadas que chegan ó noso país

Andriuska Surga, é unha das profesionais do Centro Pai Lasa – pertencente á rede de entidades do Servizo Xesuíta a Migrantes en España – que acompañou o proceso de acollida de dúas familias sirias que chegaron a Tudela (Navarra) o pasado 6 de abril baixo este modelo de Patrocinio Comunitario. Cóntanos como ten sido e como está a ser a experiencia.

Que é o Patrocinio Comunitario?

O Patrocinio comunitario é un modelo no que a propia comunidade é quen de acoller e acompañar integralmente ás familias de recente chegada. Non é mais que abrirlle os brazos e o corazón ás persoas e orientalas, aconsellalas, coidalas e respetalas de igual a igual; seren a rede de apoio de persoas que descoñecen a contorna.

Trátase de que a propia poboación tome conciencia dos problemas, recoñeza a necesidade dun cambio e realice unha busca común de solucións, cunha actitude dinámica que faga xurdir iniciativas colaborativas.

Por que querer involucrarse nun programa de Patrocinio Comunitario dende o Centro Pai Lasa?

Dende a súa orixe, o Centro Pai Lasa pretende acompañar, servir e defender ás persons migrantes e en risco de exclusión, a través de intervencións psicosociais respectando os procesos de cada persoa e poñendo como foco a comunidade e a implicación da propia persoa no devandito proceso.

As experiencias de patrocinio comunitario son un exemplo de responsabilidade e esforzo colectivo e compartido. Non tiñamos ningunha dúbida de que Tudela, dende a calidez das persoas que conforman a localidade, a diversidade que a caracteriza e a variedade de recursos, era un lugar axeitado para levar a cabo este proxecto pioneiro en España.

Como foi o proceso? A preparación previa, formación dos equipos e voluntarios involucrados na acollida, organización da sociedade civil, acomodación de vivendas, outros detalles…

Se tivésemos que resumir en tres palabras a fase previa á chegada quedaríamonos coa ilusión, agarimo e agradecemento (con todo o traballo que iso conleva).

Temos disfrutado e aprendido moitísimo durante o proceso e sentímonos persoas moi afortunadas da rede que move este proxecto. Entidades públicas e privadas Internacionais, Estatais, Autonómicas, Locais, da rede do SXM, empresas familiares, comercios, persoas a título individual… Porén… Toda unha familia numerosa que se move ao redor deste proxecto “SOMOS”.

Como foi o recibimento das familias?

Sen lugar a dúbidas o momento mais emotivo deste proceso, ata o día de hoxe, foi o aterraxe dese voo procedente de Estambul (o pasado 6 de abril). Sabiamos que os meses de preparación, o traballo realizado e o agarimo posto por parte de todas as persoas que integramos este proxecto “SOMOS”, era una garantía. Pero pola nosa cabeza solo pasaban sentimentos de admiración hacia estas valentes familias que confiaban as súas vidas a algo descoñecido, na procura dun futuro mellor; e a súa vez de nervios de ser quen de transmitir a nosa mais cálida acollida e garantizarlles que non están sos nesta nova andaina.

A presentación dos grupos locais de patrocinio (así e como se lles chama aos grupos de persoas voluntarias) foi algo indescriptible. As miradas falaban soas: se podía ler por unha parte BENVENIDOS Á CASA; e pola outra GRAZAS. Poderíamos extendernos moitísimo mais e tan só levamos catro días…

Unha ollada aos retos por diante

Quédannos retos por diante, moitos retos (xestionar expectativas, trámites, burocracias, aprendizaxe do idioma, escolarización…) pero o maior deles, sin dúbida, é non fallarlles.

Seguiremos a traballar de maneira coordinada con todas as partes implicadas dende o agarimo.

Comunidade de Hospitalidade Arrupe: acollida e solidariedade

A Comunidade de Hospitalidade Arrupe nace da unión das forzas da Fundación Migra Studium e o Casal Loyola, co apoio da campaña #Seguimos da Compañía de Jesús, para dar resposta á emerxencia pandémica e reforzar a Rede de familias Hospitalarias de Cataluña.

Durante a primeira fase da pandemia, o proxecto deu resposta á urxente necesidade de vivenda que sofren moitas persoas migrantes. Nun mundo de portas pechadas, onde centos de persoas perden a vida na súa viaxe migratoria, a Comunidade Arrupe acolle e ofrece un teito e un fogar a solicitantes de asilo e migrantes vulnerables.

As incorporacións a esta comunidade fixéronse progresivamente e ata o momento o proxecto posibilitou a acollida de 16 persoas, cunha media de 5 persoas acollidas simultaneamente para asegurar un bo acompañamento e un ambiente de familia. Todas elas son persoas moi activas, ás cales ter un fogar posibilítalles seguir estudando e buscando traballos. Dende o inicio, o voluntariado foi o corazón do proxecto, ofrecendo clases de castelán e catalán, de informática, actividades lúdicas, axuda no horto, e sobre todo a presenza os mediodías e as noites. Do mesmo xeito, está a ser fundamental a colaboración de moitas familias que semanalmente fan a compra da comida e outros produtos básicos.

Testemuño de Anna- bel, implicada na Comunidade Arrupe

“Hoxe a alegría foi maiúscula! No Casal Arrupe, veunos a visitar Karim. Ao velo, respectando as distancias marcadas pola pandemia, todos a saudamos efusivamente e dixémoslle como nos alegraba que volvese a visitarnos. A súa resposta xorde dende o corazón clara e sincera, emocionante para todos: É a miña casa!

Quen non chamaría fogar a aquel espazo no que viviu un tempo e axudou a vestir e encher de vida, no que cociñou, limpou, conviviu con outras persoas, sentiuse acollido e coidado? É a miña casa! Como agora é a súa casa a da familia de acollida onde tivo a sorte de ir para poder seguir adiante. A miña casa… a importancia de sentirse esperado, acompañado, seguro e protexido; a necesidade de sentirse querido porque sí, simplemente porque se é persoa e a persoa ten un valor absoluto; e só outra persoa dende a escoita, o amor e a tenrura, pódea axudar a sandar das súas feridas e superar os medos e tristezas”.

Testemuño de Kamal, 20 anos, Marrocos

“Con 17 anos decidín cruzar en patera cara a España buscando un futuro mellor nun país onde non coñecía a ninguén nin falaba o seu idioma. Ao chegar a Barcelona todo custoume moitísimo, primeiro estiven un mes e medio na rúa durmindo nun parque. Alí coñecín a un señor que me levou a unha comisaría para que puidese entrar nun centro de menores. Como só me faltaban 5 días para cumprir os 18, para a policía xa non era menor. Dixéronme que tiña que volver á rúa, bloqueeime. Despois dun tempo máis na rúa, pasei 5 meses en albergues. Explicáronme o proxecto da Rede de Hospitalidade. Comezou a miña mellor etapa en España. Estiven ano e medio con tres familias diferentes. Foi unha experiencia brutal, aprendín moitísimas cousas. Puiden empezar a estudar un grao medio, os profesores están moi contentos comigo e eu con eles”.

A pandemia restrinxe os dereitos fundamentais nos CIE

Onte pola tarde tivo lugar unha mesa redonda organizada desde o Servizo Xesuíta a Migrantes á mantenta do informe “COVID-19 e internamento de inmigrantes: Leccións (non) aprendidas” do Jesuit Refugee Service.

A mesa contou coa participación de Iván Lendrino Tejerina (coordinador do programa CIE de SJM), Josep Buades Fuster SJ (coordinador do programa de Fronteira Sur de SJM e director da Asociación Claver- SJM), Arcadio Diaz Tejera (Maxistrado e Xuíz de control de estancia do CIE das Palmas), Elena Arce Jiménez (Técnica xefe da área de Migracións e Igualdade de Trato na oficina do Defensor do Pobo) e Paloma Favieres Ruiz (Coordinadora dos servizos xurídicos de CEAR).

Tal e como indicou Arcadio Díaz Tejera “A pandemia xerou unha deriva restritiva en materia de dereitos fundamentais”. Nun ano no que o sociosanitario foi e segue sendo especialmente preocupante e estratéxico, as deficiencias estruturais que neste ámbito presentan os Centros de Internamento de Inmigrantes (CIE) puxeron en cuestión a súa necesidade de existir. «Hai que evitar que se entre no CIE: as garantías no centro son mínimas» asegurou Paloma Favieres, ao que Elena Arce engadiu: «co confinamento e o Estado de Alarma, a función dos CIE empezou a carecer de sentido».

Entre os temas que estes relatores puxeron sobre a mesa, cabe destacar: o papel deficiente da atención xurídica e social dentro dos CIE e, especialmente, un empeoramento nas condicións sociosanitarias. Un exemplo do primeiro púxoo Díaz Tejera con este testemuño: “O 25 de setembro entraban no CIE 42 mozos (29 Mali, 9 de Senegal, 2 Gambia e 1 Mauritania). Cando lles pregunto a todos eles a súa procedencia e que se coñecían o que era a protección internacional, todos dicían que non. Os migrantes deberían coñecer os seus dereitos de protección, non só preguntando, tamén se lles debe ofrecer. Os propios mozos non ven como suxeitos de dereitos, só piden algo para comer».

Neste ámbito, Paloma Favieres insistiu en que “mellorar a asistencia letrada e a tradución na atención xurídica son dous aspectos fundamentais, sumado ás ganas, o amor á profesión e crer no que fas.

Aspectos sociosanitarios

No acto de onte quedou constancia de que actualmente, a asistencia sociosanitaria que se está prestando nos CIE é moi deficiente. Para Elena Arce: “A noticia deste ano de pandemia respecto aos CIE non é nin moito menos que durante meses non houbese persoas internadas, a noticia é Samba Martine. Unha sociedade civil que 11 anos despois conseguiu que a nai e a filla desta persoa que faleceu no centro de internamento de Madrid sexan indemnizadas e haxa unha resolución de asunción de responsabilidade patrimonial por parte da administración. No medio dunha pandemia, o momento é aínda máis propicio reflexionar sobre isto. É importante ver e analizar esa resolución para ver que tipo de asistencia sanitaria préstase nos CIE».

“O COVID-19 puxo de manifesto que a única alternativa para as persoas que viñan dos CIE baleirados foron os programas de Axuda Humanitaria – sostivo Paloma Favieres – diferenciando entre prazas de emerxencia e prazas estables, non podendo converter as prazas de emerxencia en estruturais”. Así, evidenciouse que durante os meses de baleirado “ninguén botou de menos aos CIE”, segundo afirmou Iván Lendrino, coordinador do Programa CIE do SJM, sendo a Hospitalidade da sociedade civil a reacción máis proporcionada e adecuada ante as migracións forzosas.

Consulta o informe nesta ligazón.

Informe: Poboación de orixe inmigrado en España 2020

Publicamos outro ano máis o informe anual ‘Poboación de orixe inmigrado en España, 2020’. Unha análise demográfica, á luz dos datos oficiais, de poboación estranxeira e nada no estranxeiro en España e a súa evolución durante a última década. Así mesmo o informe detense nos grupos de poboación foránea máis relevantes.

A comezos do 2020, a poboación nada no estranxeiro supoñía case un 15% da poboación total, preto de 7 millóns de persoas (das cales un 28% son cidadáns dalgún estado da UE), mentres que a poboación estranxeira residente era do 11%. Respecto a 2019, a maior variación positiva de cifras tivo lugar entre a poboación residente nada no estranxeiro (+457.864). O saldo migratorio sitúase en 454.232, unha magnitude superior á da poboación total.

Entre os principais grupos de poboación inmigrada segundo o seu país de nacemento, Marrocos (+800.000), Romanía (case 580.000) e Colombia (case 500.000) son as tres principais nacionalidades estranxeiras. Séguenlles Ecuador, Venezuela, Reino Unido, Arxentina e Perú.

O informe conclúe que se acentúa a tendencia de movementos migratorios iniciados en 2016, destacando excesivamente o crecemento de poboación de Venezuela, seguida de Colombia, Marrocos e Honduras. O ideario público que en 2018 relacionaba entradas estranxeiras con entradas irregulares, desde 2019 enténdese a diversidade de orixes: máis centroamericanos e caribeños por unha banda, marroquí por outro; e europeo e chinés, nos que destacan os perfís de solicitantes de protección internacional. A pandemia de covid-19 tivo efectos claros na redución de chegadas migratorias polo peche de fronteiras internacionais. As incógnitas de futuro son saber canto durará este peche e como afectará a crise económica derivada da pandemia nos fluxos migratorios.

DESCARGA AQUÍ O INFORME ‘Poboación de orixe inmigrado en España 2020’

Publicamos o Informe LUMEN IV ‘A expulsión como arma contra a estancia irregular’

Continuando coa serie de estudos LUMEN, que pretenden dar a coñecer a actualidade migratoria, sae á luz o cuarto informe ‘A expulsión como arma contra a estancia irregular’. Nesta cuarta entrega ponse de relevo unha parte importante da realidade migratoria: a estancia irregular.

As persoas que entran e residen nun país de forma irregular enfróntanse a unha crecente vulnerabilidade, máis aínda agora coa pandemia mundial. Calcúlase que en España son 500.00 persoas que viven nesta situación.

Nesta entrega abordaremos o que establece A Lei de Estranxeiría española sobre a situación irregular en canto a sancións de multa e infracción ou expulsión, poñendo o acento nas sentenzas do TJUE de 2015 e 2020 para poder, así, expor finalmente algunhas reflexións: debe ser considerada a estancia irregular como unha infracción grave? Debe ser castigada coa expulsión? E aínda cunha multa? Establecemos, por último, con axuda das respostas a estas preguntas, un claro posicionamento ante esta situación.

DESCARGA O DOCUMENTO COMPLETO AQUÍ

Publicamos ‘Buscar Saída’ o informe de Fronteira Sur 2020

Publicamos o informe de Fronteira Sur 2020, Buscar Saída, no que lanzamos unha serie de propostas á Administración para cumprir cos dereitos humanos na fronteira sur.

Esta terceira publicación sobre a área de Fronteira Sur recolle o labor de acompañamento á poboación  migrante e de observación de Dereitos Humanos que a entidade realiza desde a oficina de Melilla, ademais analiza as consecuencias sociais e xurídicas que ten o endurecemento do control migratorio naqueles que buscan saída ao seu tránsito pola cidade.

O informe estrutúrase ao redor de sete cuestións esenciais para comprender o contexto en fronteira: entre elas, o drama de quen arrisca a vida para pedir asilo; a falta de garantías nos procedementos de devolución; a sentenza do Tribunal Supremo que garante o dereito a libre circulación de solicitantes de asilo desde Ceuta e Melilla; o problema de considerar como criminais a vítimas de trata; os dramas de mozos que pasan de centros tutelados a situación de rúa; a separación familiar por un celo desproporcionado; e as medidas en contexto de pandemia que agravan a situación das persoas  migrantes.

Buscar Saída continúa e amplía a biblioteca de informes sobre Fronteira Sur que  SJM publica de forma bianual, documentos que foron debuxando o camiño da realidade migratoria en Melilla en busca sempre dunha política migratoria humana e segura.